Apel za spas talijanskog lista “Il Manifesto”

Talijanski list »il Manifesto« rođen je iz svijesti i potrebe za obnovom marksističke i komunističke misli unutar pokreta ’68., te se uvijek borio za slobodno izražavanje ideja i mišljenja svih. Danas ekonomsko-financijska logika, koja pokušava svime ovladati i sve podčiniti te nikada u tolikoj mjeri kao u aktualnoj krizi ljude, društvene odnose, i sve proizvode kulture svodi na puku robu, želi savladati misao, osobito ako se radi o kritičkom mišljenju.

Uvjereni da je kritička misao osnovni pokretač povijesnog kretanja čovječanstva, ne možemo ostati ravnodušni pred cenzorskom namjerom zatvaranja »il Manifesta«, odnosno zatvaranja lista koji je u protekle 43 godine bio, i još uvijek jest, jedan od najvažnijih glasova slobodne misli u Italiji. Smatramo da je licemjerno predstavljati takvu namjeru kao objektivnu ekonomsku nužnost. Svjesni smo što se sve može skrivati, i što se skriva, iza nepristranosti ekonomske nužde. Nije neophodno biti marksist da bi se znalo da je »nepristranost iluzija naivaca« – ili još češće – »kukavičluk oportunista, prijevara varalica«. Baš zbog toga želimo podsjetiti na slučaj i iskustvo časopisa »Praxis« koji je u svoja dva izdanja – jugoslavenskom i međunarodnom – pronosio program radikalne kritike svega postojećeg, kritike kapitalizma kao i takozvanog realnog socijalizma ukazujući na kontradikcije oba sistema. Kada je vlast onemogućila izlaženje časopisa, ukinuvši mu sredstva, jer se osjećala ugroženom glasom kritike, opravdavajući to razlozima poput ekonomske recesije i slično (naravno, svaka sličnost s talijanskim događajima sasvim je slučajna, radi se o stvarima koje su događale u takozvanim socijalističkim režimima), talijanski list »il Manifesto« ustao je u njegovu obranu i obranu filozofa i sociologa okupljenih oko časopisa. Bile su to možda jedine dnevne novine u Italiji koje su to učinile.

Zbog toga mi, žene i muškarci, angažirani na području znanosti, obrazovanja, politike te općenito društva i kulture iz zemalja regije u kojoj je izlazio časopis »Praxis«, uvjereni u neprocjenjivu znanstvenu i društvenu vrijednost kritike (što je bilo jedno od temeljnih načela »Praxisa«), smatramo da je, u trenutku u kojem više nego ikada postoji potreba za glasom kritike, nedopustivo i neprihvatljivo ušutkavanje i ukidanje glasa onoga koji se borio da svi imaju pravo reći što misle – onoga koji se borio za slobodu svih.


Lista potpisnika i potpisnica

    Jovica Aćin, pisac, Beograd Bojan Aleksov, istoričar, London Sead Alić, filozof, Zagreb Srđan Atanasovski, muzikolog, Beograd Krešimir Babel, filozof, Zagreb Vuk Bačanović, novinar, Sarajevo Esad Bajtal, filozof, Breza Đorđe Balmazović, grafičar, Beograd Milorad Belančić, filozof, Beograd Isuf Berisha, filozof, Priština Igor Bezinović, redatelj, Rijeka/Zagreb Bojan Bilić, sociolog, Vrbas Saša Blagus, fizičar, Zagreb Luka Bogdanić, filozof, Rim/Zagreb Gordana Bosanac, filozofkinja, Zagreb Ratko Bubalo, pravnik, Novi Sad Saša Cerovac, ekonomist, Zagreb Slobodan Cvejić, sociolog, Beograd Nada Dabić, aktivistkinja, Novi Sad Nenad Daković, filozof, Beograd Zoran Dimić, filozof, Vranje/Niš Pavel Domonji, politikolog, Novi Sad Dejan Donev, filozof, Skopje/Kumanovo Milena Dragičević-Šešić, kulturološkinja, Beograd Slađana Dragišić Labaš, sociološkinja i porodični terapeut, Beograd Rade Dragojević, novinar, Zagreb Rada Drezgić, antopološkinja, Beograd Dean Duda, komparatist, Zagreb Nemanja Džuverović, politikolog, Beograd Dubravka Đurić, pesnikinja i teoretičarka, Beograd Goran Fejić, diplomat u mirovini, Pariz Ljiljana Filipović, filozofkinja, Zagreb Predrag Finci, filozofski pisac, Sarajevo/London Toni Gabrić, novinar, Zagreb Ivana Gačanović, antropološkinja, Beograd Igor Galo, redatelj, Pula Mirjana Galo, aktivistica za ljudska prava, Pula Zagorka Golubović, sociološkinja i antropološkinja, Beograd Vinko Grgurev, filozof, Bjelovar Ivona Grgurinović, etnologinja, Zagreb Boris Gunjević, teolog, Zagreb Marjan Hajnal, filosof-humanist, Tel Aviv Alija Hodžić, sociolog, Zagreb Srećko Horvat, publicist i aktivist, Zagreb Damir Hršak, metalurg, Zagreb Viktor Ivančić, novinar i pisac, Split Rada Iveković, filozofkinja i feministička teoretičarka, Pariz Miloš Jadžić, politički radnik, Beograd Božidar Jakšić, sociolog, Beograd Vesna Janković, sociologinja, Zagreb Isidora Jarić, sociološkinja, Beograd Vladan Jeremić, umetnik i radnik u kulturi i politici, Beograd Vladimir Jevtić, istoričar i aktivista, Bajina Bašta Đokica Jovanović, sociolog, Niš/Beograd Miloš Jovanović, sociolog, Niš Tatjana Jovanović, filozofkinja i novinarka, Njujork/Beograd Hrvoje Jurić, filozof, Zagreb Pero Jurišin, novinar, Split Valentin Kalan, filozof, Ljubljana Rade Kalanj, sociolog, Zagreb Gracijano Kalebić, filozof, Dugi Rat/Split Željko Kaluđerović, filozof, Novi Sad Miodrag Kapetanović, matematičar, Beograd Mate Kapović, lingvist, Zagreb Milena Karapetrović, filozofkinja, Banja Luka Leonida Kovač, teoretičarka, Zagreb Filip Kovačević, filozof, Podgorica/Kotor Ljubomirka-Ljupka Kovačević, mirovna aktivistkinja, Kotor Lev Kreft, filozof, Ljubljana Tomislav Krznar, filozof, Zagreb Adil Kulenović, novinar, Sarajevo Suzana Kunac, sociologinja, Zagreb Todor Kuljić, sociolog, Beograd Vera Kurtić, aktivistkinja, Niš Ivan Kuvačić, sociolog i filozof, Zagreb Mladen Labus, filozof, sociolog i književnik, Zagreb Igor Lasić, novinar, Zagreb Mladen Lazić, sociolog, Beograd Ante Lešaja, ekonomist, Korčula Stijepo Letunić, ekonomist, Dubrovnik Janko Lozar, filozof, Ljubljana Rajka Lučar, pravnica, Novi Sad Ivo Lučić, novinar, Zagreb Luciano Lukšić, filozof, Zagreb Shkëlzen Maliqi, filozof, Priština Zlatoje Martinov, urednik i izdavač, Beograd Predrag Matvejević, pisac, Zagreb Tomislav Medak, filozof, Zagreb Matko Meštrović, teoretičar, Zagreb Borislav Mikulić, filozof, Zagreb Petar Milat, filozof, Zagreb Olivera Milosavljević, istoričarka, Beograd Ana Miškovska Kajevska, sociološkinja, Skopje/Amsterdam Ivica Mladenović, sociolog i urednik, Pariz/Beograd Nada Mladina, pedijatrica, Tuzla Lepa Mlađenović, feministkinja i lezbejska aktivistkinja, Beograd Rastko Močnik, sociolog, Ljubljana Andrej Nikolaidis, pisac, Ulcinj Dragomir Olujić Oluja, novinar i politikolog, Beograd Miloš Pahor, filozof, Ljubljana Ivo Paić, filozof, Zagreb Zlatko Paković, pisac i režiser, Beograd Goran Pavlić, filozof, Barban Ivana Percl, menadžerica u kulturi i aktivistkinja, Zagreb Zdravko Perić, filozof, Osijek Milenko A. Perović, filozof, Novi Sad Jelena Pešić, sociološkinja, Beograd Nikola Petković, spisatelj, Rijeka Antoanela Petkovska, sociologinja, Skopje Sanja Petkovska, politološkinja, Beograd Asja Petrović, profesorica književnosti u penziji, Zagreb Milo Petrović, sociolog, Beograd Mladenka Pinčić, fizičarka, Zagreb Marko Pišev, etnolog i antropolog, Beograd Nebojša Popov, sociolog, Beograd/Zrenjanin Milan Popović, pravnik, Podgorica Venita Popović, sociologinja, Zenica Boris Postnikov, novinar, Zagreb Sonja Prodanović, arhitektica i ekofeministička aktivistkinja, Beograd Srećko Pulig, novinar, Zagreb Andrea Radak, novinarka, Zagreb Sandra Radenović, sociološkinja, Beograd Miroljub Radojković, politikolog, Beograd Duško Radosavljević, politikolog, Novi Sad Nastasja Radović, novinarka, Beograd Sasa Rakezić (Aleksandar Zograf), strip-autor i novinar, Pančevo Izvor Rukavina, sociolog, Zagreb Olivija Rusovac, novinarka, Beograd Astrit Salihu, filozof, Priština Nermin Sarajlić, pisac, Zenica Mićo Savić, filozof, Beograd Zoran Senta, izdavač, Zagreb Đorđe D. Sibinović, pravnik, filozof i pesnik, Beograd Denko Skalovski, filozof, Skopje Nenad Smokrović, filozof, Rijeka Džemal Sokolović, sociolog, Sarajevo/Bergen Krunoslav Stojaković, historičar, Berlin Marijana Stojčić, sociološkinja, Beograd Goran Sunajko, politolog, Zagreb Darko Suvin, filozof, Lucca Gordana Škorić, filozofkinja, Zagreb David Šporer, komparatist, Zagreb Snežana Tabački, arhitektica i mirovna aktivistkinja, Beograd Milka Tadić Mijović, novinarka, Podgorica Tatjana Tagirov, novinarka, Zagreb/Beograd Jasna Tkalec, novinarka, Zagreb Ljubinka Trgovčević, istoričarka, Beograd Jovica Trkulja, pravnik, Beograd Zorica Trifunović, mirovna i feministička aktivistkinja, Beograd Srđan Tucaković, ekonomist, Kragujevac Karel Turza, sociolog, Beograd Andrej Ule, filozof, Ljubljana Miloš Vasić, novinar, Beograd Lino Veljak, filozof, Zagreb Rade Veljanovski, politikolog, Beograd Luka Vodinelić, aktivista, Beograd Dragica Vujadinović, filozofkinja, Beograd Ljubiša Vujošević, bibliotekar, Beograd Vera Vujošević, sociološkinja, Beograd Ivana Zagorac, filozofkinja, Zagreb Staša Zajović, mirovna i feministička aktivistkinja, Beograd Ana Zorbić, aktivistkinja, Niš Paula Zore, aktivistkinja, Zagreb Martina Žeželj, filozofkinja, Osijek Slavoj Žižek, filozof, Ljubljana Ozren Žunec, sociolog i filozof, Zagreb

Vezani članci

  • 23. prosinca 2023. Ima li Gaza budućnost? Nakon napada palestinskih oružanih snaga pod vodstvom Hamasa na izraelsko stanovništvo, uslijedila je odmazda Izraela. Sukob se dogodio u kontekstu pragmatičnih geopolitičkih nastojanja normalizacije odnosa Izraela s arapskim državama (pod palicom SAD-a), te u situaciji sve većeg pomicanja izraelskog političkog spektra udesno. Neki od motiva za napad su okupacija i kontinuirana represija nad palestinskim stanovništvom, neprekidno naseljavanje Židova na palestinskim teritorijima i izbacivanje Palestinaca s njihove zemlje te međunarodna normalizacija režima aparthejda. Odgovor Izraela, uz prešutno savezništvo Zapada, dosegnuo je strahovite razmjere ljudskih žrtava i razaranja gradova u Gazi. Autor nudi tri moguća scenarija.
  • 22. prosinca 2023. Vazduh koji dišemo na kapitalističkoj periferiji Zagađenje zraka i životne sredine ogromni su problemi u Srbiji i drugim zemljama kapitalističke (polu)periferije, ali se to ili zanemaruje ili se problematika smješta u kvazi politički neutralne narative. Knjiga Vazduh kao zajedničko dobro Predraga Momčilovića je pregledna publikacija ‒ o historiji zagađenja zraka, o trenutnoj kvaliteti zraka, ključnim zagađivačima te njihovom utjecaju na zdravlje, o društveno-ekonomskim uzrocima zagađenja zraka i dominantnim narativima kroz koje se to predstavlja, kao i o politikama te borbama za čist zrak. Budući da polazi od suštinske veze kapitalizma i zagađenja, autor borbu protiv zagađenja odnosno privatizacije zraka misli u antikapitalističkom ključu: za čist zajednički zrak i druga dobra kojima ćemo upravljati demokratski.
  • 2. prosinca 2023. Nevidljivi aspekt moći: nijema prinuda proizvodnih odnosa Unatoč nerazrješivim kontradikcijama i krizama, kapitalizam 21. stoljeća nastavlja opstajati. Kako bismo razumjeli paradoksalnu ekspanziju i opstojnost kapitala usred kriza i nemira, potrebno nam je razumijevanje specifičnih povijesnih oblika apstraktne i nepersonalne moći koja je pokrenuta podvrgavanjem društvenog života profitnom imperativu. Nadograđujući kritičku rekonstrukciju Marxove nedovršene kritike političke ekonomije i nadovezujući se na suvremenu marksističku teoriju, Søren Mau u svojoj knjizi obrazlaže kako kapital steže svoj obruč oko društvenog života, na način da stalno preoblikuje materijalne uvjete društvene reprodukcije.
  • 30. studenoga 2023. Usta puna djetetine U kratkom osvrtu na vlastito iskustvo trans djeteta, autor razmatra aktualni val legislativne transfobije.
  • 20. studenoga 2023. Lezbijke nisu žene: materijalistički lezbijski feminizam Monique Wittig Recepcija materijalističkog feminizma kod nas, koji nastaje sintetiziranjem marksističkih i radikalnofeminističkih tumačenja naravi, granica i funkcije roda, sužena je uglavnom na eseje Monique Wittig. Marksistička terminologija u njima je dekontekstualizirana iz Marxovih i Engelsovih pojašnjenja, gubeći svoja značenja u metaforama i analogijama kojima se nastojala prevladati nekomplementarnost s radikalnofeminističkim atomističkim viđenjima roda. No Wittigini eseji predstavljaju i iskorak iz toga korpusa, ukazujući na potrebu za strukturiranijim razmatranjem roda (kao režima) i povijesnom analizom njegova razvoja te, najvažnije, pozivajući na aboliciju roda, što i danas predstavljaju temeljni zahtjev kvir marksističkog feminizma. Učeći iz lezbijstva i drugih oblika koje rod stječe, Wittig podsjeća na relevantnost obuhvatne i razgranate empirijske analize da bi se kompleksni fenomeni koji strukturiraju našu svakodnevnicu mogli razumjeti.
  • 10. studenoga 2023. Pozornica kao moralna institucija Predstava „Možeš biti sve što želiš“ na dramaturško-režijsko-izvedbenom planu donosi avangardističku i subverzivnu jukstapoziciju raznorodnih prizora u kojima likovi dviju zaigranih djevojčica razgovaraju o društvenim fenomenima, demontirajući pritom artificijelnost oprirodnjenih društvenih uloga, ali i konvencionaliziranu samorazumljivost kazališnog stvaranja. Podrivajući elitističke i projektno-orijentirane norme teatra, a na tragu Schillerova razumijevanja kazališta kao estetskog, moralnog i društveno-političkog aparata, kroz ovu se predstavu vraća i dimenzija totaliteta, težnja da se obuhvati cjelinu, kroz koju se proizvodi kritika, provokacija i intervencija, ali i didaktika brehtijanskog tipa, odozdo, iz mjesta govora potlačenih.
  • 8. studenoga 2023. O čemu govorimo kada govorimo o trans genocidu Za kapitalističku nacionalnu državu važna je institucija obitelji, samostojna biološki i socijalno reproduktivna jedinica besplatnog socijalnorepoduktivnog rada te biološkog očuvanja nacije. Kvir ljude koji žive onkraj heteronormativne obitelji, i u svojim se zajednicama nužno ne prokreiraju, ne percipira se ni kao pripadnike_ce iste kulture, te postaju neka vrsta prijetnje očuvanju patrijarhalne nacije i jasno podijeljenim orodnjenim ulogama te strukturama moći. Na tom tragu, tekst donosi teorijske koncepte kojima se preispituje strukturna logika genocidnog nasilja, njegov diskurs i veza s nacionalizmom te normativni artikulacijski okvir koji previđa rod i seksualnost kao relevantne faktore genocida nad određenom društvenom skupinom.
  • 9. listopada 2023. Kad ti petsto zakonskih prijedloga radi o glavi Liberalna i neoliberalna legislativa te pravni okviri, kako u Europi tako i Americi, očekivano, uspješno i brzo apsorbiraju ultrakonzervativne pritiske i transfobnu artikulaciju koja direktno utječe na trans populaciju. Donose se diskriminatorni zakoni koji zatiru prava jedne društvene skupine i u sebi sadržavaju opasne eradikcionističke elemente koji prijete genocidnim nasiljem.
  • 17. rujna 2023. Barbie svijet, Ken carstvo, Stvarni svijet: fantazija do fantazije, a nigde utopije Estetski prilično zanimljiv film Barbie na političkoj razini donosi poneki lucidni prikaz mansplaininga ili prezahtjevnog normiranja feminiteta i maskuliniteta, a i na strani je normaliziranja razlika te afirmiranja tjelesnosti. No, njegova dominantna optika ostavlja sistem proizvodnje koji kroji složeni preplet opresija i eksploatacija bez kritike – opresije na temelju roda prije svega se zamišljaju kao stvar identitetskog odnosa između žena i muškaraca, psihologizirano i potpuno oljušteno od klasnih odnosa, a izostaje i utopijski rad na zamišljanju nečeg drugačijeg. Film ukazuje na slijepe pjege onih feminizama čiji je pristup idealistički i koji se prvenstveno zasnivaju na idejama „osnaživanja“ i „rodne ravnopravnosti“.

Događanja

pogledaj sve

Bookmarks

pogledaj sve

Fusnote

pogledaj sve

Natječaji i prijave

pogledaj sve

Plenum FFZG-a

pogledaj sve